Jak dobrać spadek rynny i rozstaw haków przy montażu orynnowania?

Rynna, która wygląda prosto, wcale nie musi dobrze odprowadzać wody. O tym, czy deszczówka szybko spłynie do leja, czy zostanie w rynnie i przeleje się bokiem, decydują dwa parametry ustawiane przy montażu: spadek rynny i rozstaw haków. Błędy w tych miejscach wychodzą zwykle przy pierwszej ulewie albo po pierwszej zimie, gdy rynna ugnie się pod ciężarem śniegu i lodu.

W tym poradniku wyjaśniamy, jaki spadek przyjąć, jak rozmierzyć i rozstawić haki oraz na co uważać przy montażu rynien z tworzywa i ze stali.

Jaki spadek powinna mieć rynna

Rynna musi mieć niewielki spadek w kierunku leja spustowego. Najczęściej przyjmuje się około 2-5 mm na każdy metr długości, czyli 0,2-0,5%. Dokładną wartość zalecaną dla danego systemu podaje producent, a dla wielu systemów minimalny spadek wynosi około 3 mm na metr.

Zbyt mały spadek powoduje, że woda stoi w rynnie, zbiera się w niej muł i liście, a zimą tworzy się lód. Zbyt duży spadek z kolei sprawia, że przy długiej rynnie jej koniec wyraźnie odstaje od krawędzi dachu, co psuje wygląd i może powodować przelewanie wody za rynnę. Dlatego przy bardzo długich ścianach lepiej zastosować dwa leje i spadki w dwie strony niż jeden duży spadek na całej długości.

Długość odcinka rynny do leja	Różnica wysokości przy spadku 3 mm/m	Różnica wysokości przy spadku 5 mm/m
5 m	1,5 cm	2,5 cm
8 m	2,4 cm	4 cm
12 m	3,6 cm	6 cm

Rozstaw haków i rodzaje uchwytów

Haki przenoszą ciężar rynny, wody, a zimą także śniegu i lodu. Typowy rozstaw haków w systemach domowych wynosi 50-90 cm. W systemach z tworzywa haki stawia się zwykle gęściej, często co około 50-60 cm, bo PVC jest bardziej elastyczne i przy wysokiej temperaturze łatwiej się odkształca. W systemach stalowych producent dopuszcza zwykle większy rozstaw, ale w rejonach z dużymi opadami śniegu warto go zmniejszyć.

Rodzaj haka zależy od konstrukcji dachu i etapu prac:

• haki długie (krokwiowe) - montowane do krokwi lub deski okapowej przed ułożeniem pokrycia, bardzo wytrzymałe, stosowane przy nowych dachach,
• haki krótkie (doczołowe) - przykręcane do deski czołowej, gdy pokrycie już leży, popularne przy wymianie rynien,
• haki regulowane - pozwalają skorygować wysokość bez przeginania, ułatwiają uzyskanie równego spadku.

Dodatkowe haki montuje się zawsze przy narożnikach, w pobliżu leja i przy złączkach. Te miejsca są najbardziej obciążone. Uchwyty i wkręty dopasowane do rynien z tworzywa znajdziesz w kategorii uchwyty i wkręty do rynien z tworzywa.

Jak rozmierzyć i zamontować haki krok po kroku

1. Zaplanuj położenie lejów. Zwykle umieszcza się je przy narożnikach budynku, a przy długich ścianach także w środku.
2. Zamontuj pierwszy hak w najwyższym punkcie rynny, czyli na końcu najdalej od leja. Krawędź rynny powinna znaleźć się kilka centymetrów poniżej linii przedłużenia połaci dachu, aby śnieg zsuwający się z dachu nie wyrywał rynny.
3. Zamontuj ostatni hak przy leju, niżej o wartość wynikającą ze spadku i długości odcinka.
4. Rozciągnij sznurek między pierwszym a ostatnim hakiem. Wyznacza on linię spadku dla wszystkich pozostałych haków.
5. Rozmieść haki pośrednie w równych odstępach zgodnych z zaleceniem producenta i przykręć je tak, by dotykały sznurka.
6. Załóż rynnę, zaczynając od leja, i połącz odcinki złączkami. Przy tworzywie zostaw szczeliny dylatacyjne zgodnie z oznaczeniami na złączkach.
7. Sprawdź spadek wodą. Wylej wiadro wody na najwyższy koniec rynny i obserwuj, czy cała spływa do leja.

Przy wyborze systemu warto zwrócić uwagę na odporność na UV i temperaturę oraz na kompletność akcesoriów. Zalety i ograniczenia rynien z tworzywa omawiamy w tekście jak wybrać odpowiednią rynnę plastikową.

Rozszerzalność cieplna rynien z tworzywa

Rynny z PVC zmieniają długość wraz z temperaturą wyraźnie bardziej niż stalowe. Różnica między zimowym mrozem a letnim nasłonecznieniem może wydłużyć kilkumetrowy odcinek o kilka do kilkunastu milimetrów. Jeśli rynna zostanie sztywno zamocowana, zacznie się wybrzuszać lub pękać na złączkach. Dlatego:

• złączki rynnowe mają oznaczenia głębokości wsunięcia rynny w zależności od temperatury montażu,
• odcinków nie klei się na sztywno, jeśli system przewiduje uszczelki,
• przy bardzo długich rynnach stosuje się złączki dylatacyjne,
• rynna musi swobodnie przesuwać się w hakach.

Rury spustowe i odprowadzenie wody

Rura spustowa powinna być zamocowana obejmami w odstępach około 1,5-2 m, z co najmniej dwiema obejmami na każdy odcinek. Między rurą a ścianą zostawia się odstęp, który pozwala na swobodny przepływ powietrza i ułatwia malowanie elewacji. W dolnej części montuje się czyszczak lub osadnik, który pozwala usunąć liście bez demontażu rury, a na końcu kolano wylotowe albo podłączenie do kanalizacji deszczowej.

Gdy rura przechodzi przez gzyms lub ma ominąć występ dachu, stosuje się kolana i odsadzki, które w wielu systemach nazywa się kolanami hamburskimi. Więcej o tym elemencie przeczytasz w artykule kolano hamburskie w systemach rynnowych.

Kontrola po montażu i po zimie

Po zakończeniu prac i po każdej zimie warto przejść wokół domu w czasie deszczu i obserwować, czy woda nie przelewa się w żadnym miejscu i czy z rur spustowych płynie równym strumieniem. Haki wygięte przez śnieg trzeba skorygować, zanim rynna utworzy trwały brzuch, w którym będzie zbierać się woda. Dobrze ustawiony spadek i odpowiedni rozstaw haków to podstawa trwałego orynnowania, które przez lata będzie chronić elewację i fundamenty.