Przejdź do treści

Jak dobrać wymiennik płytowy do pompy ciepła zasilanej wodą ze studni?

Ogrzewanie i pompy ciepła

Wiertnica przy wierceniu studni - dobór wymiennika płytowego do pompy ciepła zasilanej wodą gruntową

Wymiennik pośredni do pompy ciepła woda-woda dobiera się do jej mocy chłodniczej, przepływu wody ze studni i dopuszczalnych spadków ciśnienia, a nie do samej mocy grzewczej z tabliczki. W praktyce oznacza to wymiennik o powierzchni wyraźnie większej niż przy obiegu czystej wody, z zapasem na osady żelaza i manganu oraz z możliwością płukania bez demontażu.

Pompa ciepła zasilana wodą gruntową ma najwyższą sprawność ze wszystkich typów, bo temperatura źródła przez cały rok wynosi zwykle 8-12°C. Ceną za to jest woda, która rzadko jest czysta chemicznie. Żelazo, mangan, piasek i bakterie żelaziste potrafią w jeden sezon zarosnąć parownik pompy. Dlatego coraz częściej stosuje się układ z obiegiem pośrednim: woda ze studni oddaje ciepło w osobnym wymienniku, a do pompy płynie już zamknięty obieg glikolu lub wody.

Po co wymiennik pośredni przy wodzie ze studni

Parownik pompy ciepła jest drogi, trudny do czyszczenia i często objęty warunkami gwarancji dotyczącymi jakości wody. Producenci podają w dokumentacji dopuszczalne stężenia żelaza, manganu, chlorków czy siarkowodoru, a woda w wielu studniach te wartości przekracza. Wymiennik pośredni przejmuje kontakt z wodą gruntową na siebie. Gdy się zabrudzi, płucze się go roztworem odkamieniającym albo wymienia, a sama pompa pracuje bez zmian.

Drugi powód to ochrona przed zamarznięciem. Parownik pompy w trybie pracy schładza czynnik poniżej zera, a woda studzienna płynąca bezpośrednio przez parownik przy zbyt małym przepływie może w nim zamarznąć i rozsadzić kanały. W układzie z obiegiem pośrednim pompa pracuje na glikolu, a wymiennik płytowy po stronie studni pracuje w bezpieczniejszym zakresie temperatur.

Ile mocy musi przenieść wymiennik

Wymiennik po stronie dolnego źródła przenosi moc chłodniczą, czyli moc grzewczą pompy pomniejszoną o pobór energii elektrycznej sprężarki. Przy współczynniku COP około 4,5-5 moc chłodnicza stanowi mniej więcej 75-80% mocy grzewczej. Do tego dochodzi przepływ wody ze studni, który przy schłodzeniu wody o 3-4 K wynosi orientacyjnie 0,2-0,25 m³/h na każdy kilowat mocy chłodniczej.

Moc grzewcza pompyMoc chłodnicza (orientacyjnie)Przepływ wody studziennej przy schłodzeniu o 3-4 K
8 kW6-6,5 kWokoło 1,4-1,9 m³/h
10 kW7,5-8 kWokoło 1,7-2,3 m³/h
12 kW9-9,5 kWokoło 2,1-2,7 m³/h
15 kW11-12 kWokoło 2,6-3,4 m³/h

Na rynku są wymienniki przygotowane z myślą o konkretnych pompach. Do mniejszych domów stosuje się na przykład wymiennik płytowy do pompy ciepła 8 kW, opisany przez producenta jako przeznaczony dla urządzeń 8-10 kW zasilanych wodą gruntową. Przy większym budynku lepszy jest wymiennik płytowy do pompy ciepła 12 kW z zakresem 12-15 kW, który ma więcej płyt i większą powierzchnię wymiany. Zasada jest prosta: przy wątpliwościach wybiera się wymiennik o stopień większy, bo nadmiar powierzchni zmniejsza różnicę temperatur między obiegami i podnosi sprawność pompy.

Konstrukcja wymiennika a jakość wody

Płytowe wymienniki ciepła występują w dwóch głównych odmianach. Wymienniki lutowane mają zwartą budowę i wysoką sprawność, ale nie da się ich rozebrać. Wymienniki skręcane z uszczelkami można otworzyć i wyczyścić płyty mechanicznie, co ma znaczenie przy wodzie z dużą ilością żelaza. Przegląd typów i wielkości ułatwia katalog, w którym płytowe wymienniki ciepła są pogrupowane według mocy i przyłączy.

CechaWymiennik lutowanyWymiennik skręcany
CzyszczenieTylko chemiczne, przez płukanieChemiczne lub mechaniczne po rozebraniu
WymiaryMałe, łatwy montaż na ścianieWiększe, wymaga ramy
RozbudowaNiemożliwaMożna dołożyć płyty
Typowe zastosowanie w domuWoda studzienna o umiarkowanej jakościWoda trudna, z dużą ilością osadów

Ważny jest też materiał lutu. Przy wodzie o podwyższonej zawartości chlorków lub siarkowodoru miedź może korodować, więc w takich przypadkach rozważa się wymienniki lutowane niklem albo w pełni stalowe. Dlatego przed zakupem warto mieć aktualną analizę wody ze studni, a nie tylko wynik sprzed kilku lat.

Montaż też ma znaczenie dla żywotności. Przed wymiennikiem po stronie studni montuje się filtr siatkowy, a na obu przyłączach zawory odcinające z króćcami do płukania. Pozwala to podłączyć pompkę z roztworem kwasku lub preparatu do odkamieniania bez rozkręcania instalacji. Wymiennik izoluje się otuliną, bo zimne elementy w kotłowni łatwo się roszą.

Pytanie od czytelnika

Jak często trzeba płukać wymiennik pośredni przy wodzie ze studni?

Zależy to od składu wody i warto obserwować spadek temperatury lub wzrost oporów przepływu. Przy wodzie z żelazem płukanie raz w roku przed sezonem grzewczym jest rozsądnym minimum.

Przeczytaj także