Jak dobrać wymiennik płytowy do pompy ciepła zasilanej wodą ze studni?
Wymiennik pośredni do pompy ciepła woda-woda dobiera się do jej mocy chłodniczej, przepływu wody ze studni i dopuszczalnych spadków ciśnienia, a nie do samej mocy grzewczej z tabliczki. W praktyce oznacza to wymiennik o powierzchni wyraźnie większej niż przy obiegu czystej wody, z zapasem na osady żelaza i manganu oraz z możliwością płukania bez demontażu.
Pompa ciepła zasilana wodą gruntową ma najwyższą sprawność ze wszystkich typów, bo temperatura źródła przez cały rok wynosi zwykle 8-12°C. Ceną za to jest woda, która rzadko jest czysta chemicznie. Żelazo, mangan, piasek i bakterie żelaziste potrafią w jeden sezon zarosnąć parownik pompy. Dlatego coraz częściej stosuje się układ z obiegiem pośrednim: woda ze studni oddaje ciepło w osobnym wymienniku, a do pompy płynie już zamknięty obieg glikolu lub wody.
Po co wymiennik pośredni przy wodzie ze studni
Parownik pompy ciepła jest drogi, trudny do czyszczenia i często objęty warunkami gwarancji dotyczącymi jakości wody. Producenci podają w dokumentacji dopuszczalne stężenia żelaza, manganu, chlorków czy siarkowodoru, a woda w wielu studniach te wartości przekracza. Wymiennik pośredni przejmuje kontakt z wodą gruntową na siebie. Gdy się zabrudzi, płucze się go roztworem odkamieniającym albo wymienia, a sama pompa pracuje bez zmian.
Drugi powód to ochrona przed zamarznięciem. Parownik pompy w trybie pracy schładza czynnik poniżej zera, a woda studzienna płynąca bezpośrednio przez parownik przy zbyt małym przepływie może w nim zamarznąć i rozsadzić kanały. W układzie z obiegiem pośrednim pompa pracuje na glikolu, a wymiennik płytowy po stronie studni pracuje w bezpieczniejszym zakresie temperatur.
Ile mocy musi przenieść wymiennik
Wymiennik po stronie dolnego źródła przenosi moc chłodniczą, czyli moc grzewczą pompy pomniejszoną o pobór energii elektrycznej sprężarki. Przy współczynniku COP około 4,5-5 moc chłodnicza stanowi mniej więcej 75-80% mocy grzewczej. Do tego dochodzi przepływ wody ze studni, który przy schłodzeniu wody o 3-4 K wynosi orientacyjnie 0,2-0,25 m³/h na każdy kilowat mocy chłodniczej.
| Moc grzewcza pompy | Moc chłodnicza (orientacyjnie) | Przepływ wody studziennej przy schłodzeniu o 3-4 K |
|---|---|---|
| 8 kW | 6-6,5 kW | około 1,4-1,9 m³/h |
| 10 kW | 7,5-8 kW | około 1,7-2,3 m³/h |
| 12 kW | 9-9,5 kW | około 2,1-2,7 m³/h |
| 15 kW | 11-12 kW | około 2,6-3,4 m³/h |
Na rynku są wymienniki przygotowane z myślą o konkretnych pompach. Do mniejszych domów stosuje się na przykład wymiennik płytowy do pompy ciepła 8 kW, opisany przez producenta jako przeznaczony dla urządzeń 8-10 kW zasilanych wodą gruntową. Przy większym budynku lepszy jest wymiennik płytowy do pompy ciepła 12 kW z zakresem 12-15 kW, który ma więcej płyt i większą powierzchnię wymiany. Zasada jest prosta: przy wątpliwościach wybiera się wymiennik o stopień większy, bo nadmiar powierzchni zmniejsza różnicę temperatur między obiegami i podnosi sprawność pompy.
Konstrukcja wymiennika a jakość wody
Płytowe wymienniki ciepła występują w dwóch głównych odmianach. Wymienniki lutowane mają zwartą budowę i wysoką sprawność, ale nie da się ich rozebrać. Wymienniki skręcane z uszczelkami można otworzyć i wyczyścić płyty mechanicznie, co ma znaczenie przy wodzie z dużą ilością żelaza. Przegląd typów i wielkości ułatwia katalog, w którym płytowe wymienniki ciepła są pogrupowane według mocy i przyłączy.
| Cecha | Wymiennik lutowany | Wymiennik skręcany |
|---|---|---|
| Czyszczenie | Tylko chemiczne, przez płukanie | Chemiczne lub mechaniczne po rozebraniu |
| Wymiary | Małe, łatwy montaż na ścianie | Większe, wymaga ramy |
| Rozbudowa | Niemożliwa | Można dołożyć płyty |
| Typowe zastosowanie w domu | Woda studzienna o umiarkowanej jakości | Woda trudna, z dużą ilością osadów |
Ważny jest też materiał lutu. Przy wodzie o podwyższonej zawartości chlorków lub siarkowodoru miedź może korodować, więc w takich przypadkach rozważa się wymienniki lutowane niklem albo w pełni stalowe. Dlatego przed zakupem warto mieć aktualną analizę wody ze studni, a nie tylko wynik sprzed kilku lat.
Montaż też ma znaczenie dla żywotności. Przed wymiennikiem po stronie studni montuje się filtr siatkowy, a na obu przyłączach zawory odcinające z króćcami do płukania. Pozwala to podłączyć pompkę z roztworem kwasku lub preparatu do odkamieniania bez rozkręcania instalacji. Wymiennik izoluje się otuliną, bo zimne elementy w kotłowni łatwo się roszą.
Pytanie od czytelnika
Jak często trzeba płukać wymiennik pośredni przy wodzie ze studni?
Zależy to od składu wody i warto obserwować spadek temperatury lub wzrost oporów przepływu. Przy wodzie z żelazem płukanie raz w roku przed sezonem grzewczym jest rozsądnym minimum.
Przeczytaj także
Jak wygląda podłączenie domu do miejskiej sieci ciepłowniczej od wniosku do pierwszego sezonu?
Podłączenie domu do sieci ciepłowniczej to wniosek, warunki przyłączenia, projekt…
Odpowietrzniki automatyczne do grzejników i instalacji hydraulicznych
Powietrze w instalacji centralnego ogrzewania to jeden z najczęstszych problemów…
Problem z luźnym mocowaniem rozdzielacza ogrzewania podłogowego do ściany - wzmocnienie uchwytów i wymiana kołków
Choć systemy ogrzewania podłogowego zapewniają komfort i efektywność…